Cái bẫy tên là "mãi mãi"

Yêu một người là yêu người đó cả đời. Nếu hôm nay bạn yêu, ngày mai không yêu nữa, thì ngày hôm qua bạn chưa từng yêu. Đó là ý tưởng mà Osho gọi là nguy hiểm nhất trong tất cả những gì xã hội đã nhét vào đầu mỗi đứa trẻ.

Đứa trẻ sinh ra đã mang theo yêu thương, giống như mang theo nhịp tim và hơi thở. Nhưng yêu thương cần thời gian để lớn lên. Trong khoảng chờ đợi đó, xã hội lấp đầy tâm trí đứa trẻ bằng những ý tưởng sai lệch về tình yêu. Đến khi đứa trẻ sẵn sàng khám phá thế giới yêu đương, trong đầu nó đã chất đầy rác rưởi đến mức chẳng còn nhiều hy vọng tìm được điều chân thật.

1. Hoa nhựa và hoa thật

Osho đặt ra một câu hỏi rất đơn giản: trong cuộc sống này, có gì là vĩnh cửu?

Hoa nở buổi sáng, đến chiều đã tàn. Cuộc sống là một dòng chảy liên tục, mọi thứ đều thay đổi, di chuyển. Không có gì tĩnh tại, không có gì mãi mãi. Nhưng xã hội lại dạy bạn rằng tình yêu thì phải trường tồn, bất biến, không bao giờ phai nhạt. Bạn được cho một ý tưởng về tình yêu vĩnh cửu mà ông nói sẽ phá hủy cả cuộc đời bạn.

Bạn sẽ đòi hỏi tình yêu vĩnh cửu từ người phụ nữ của mình, và người phụ nữ cũng sẽ đòi hỏi điều tương tự từ bạn. Và khi yêu thương không đáp ứng được yêu cầu đó, khi nó thay đổi như mọi thứ khác trong cuộc sống, bạn sẽ nghĩ rằng nó đã thất bại. Thật ra nó chỉ đang sống.

Ông nói, yêu thương trở thành thứ yếu, sự vĩnh cửu trở thành thứ nhất. Bạn yêu một người, nhưng thứ bạn thực sự giữ chặt không phải là người đó, mà là ý niệm về sự mãi mãi. Người đó có thể thay đổi, có thể lớn lên, có thể khác đi, nhưng bạn muốn họ giữ nguyên như ngày đầu. Bạn yêu một bông hoa, nhưng lại muốn bông hoa không bao giờ tàn.

Có một thứ thỏa mãn được mong muốn đó: hoa nhựa. Hoa nhựa có một phẩm chất rất "tâm linh", Osho nói thế, vì nó vĩnh cửu. Nó không bao giờ tàn, không bao giờ héo, không bao giờ thay đổi. Nhưng nó cũng không bao giờ sống.

Hôn nhân, gia đình, con cái, họ hàng, tất cả những gì người ta gọi là "ổn định" trong tình yêu, Osho gộp chung vào một từ: nhựa. Đẹp, gọn gàng, vĩnh cửu, nhưng không sống. Tình yêu thật thì mong manh như chính cuộc sống bạn. Bất định như chính nhịp đập của trái tim bạn.

2. Hai mươi tuổi và sáu mươi tuổi

Bạn không thể nói chắc rằng ngày mai mình còn ở đây. Bạn không thể bảo đảm rằng mình sống qua được giây phút tiếp theo. Cuộc sống liên tục thay đổi, từ tuổi thơ đến thanh xuân, đến trung niên, đến tuổi già, đến cái chết, nó cứ thế đi tiếp. Mọi thứ đều thay đổi. Trừ phi bạn đã giác ngộ, thì lúc đó yêu thương của bạn đã vượt ra ngoài luật lệ thông thường của cuộc sống. Nó không thay đổi, không vĩnh cửu, nó chỉ đơn giản là. Nhưng trước khi giác ngộ, tình yêu của bạn sẽ đi theo cùng lộ trình với mọi thứ khác: nó sẽ thay đổi.

Rất dễ để hiểu điều đó. Khi bạn bắt đầu yêu, bạn còn quá trẻ, chưa có kinh nghiệm sống. Làm sao tình yêu của bạn giữ nguyên khi bạn đã trở thành một người trưởng thành? Tình yêu của bạn cũng sẽ đạt đến một độ chín muồi nào đó. Và khi bạn già đi, tình yêu sẽ mang một hương vị khác. Yêu thương sẽ đi theo những bước ngoặt của đời người, và thỉnh thoảng nó cần không gian để thay đổi.

Osho nói, trong một xã hội khỏe mạnh, điều đó sẽ là khả thi, và mối quan hệ của bạn với ai đó vẫn không bị phá vỡ. Thậm chí có thể bạn phải thay đổi người yêu nhiều lần trong đời. Không có gì hại trong đó. Thực ra, bằng cách thay đổi người yêu nhiều lần trong đời, bạn sẽ được làm phong phú thêm. Và nếu cả thế giới làm theo điều ông nói về tình yêu, cả thế giới sẽ được phong phú thêm.

Nhưng một ý tưởng sai lệch đã phá hủy mọi khả năng đó. Ý tưởng rằng tình yêu chỉ có thể có một, chỉ có thể dành cho một người, chỉ có thể tồn tại dưới một hình thức duy nhất trong suốt cả cuộc đời.

Nếu bạn hiểu được rằng tình yêu sẽ thay đổi, ông nói, có thể tình yêu của bạn sẽ trở thành một câu chuyện suốt đời. Nhưng hãy nhớ, nó sẽ không vĩnh cửu. Nó sẽ có những thăng, những trầm, những thay đổi. Giống như một con sông, nó vẫn là con sông đó, nhưng dòng nước hôm nay không phải là dòng nước hôm qua.

3. Cái nhìn bên đường

Osho kể một cảnh rất quen thuộc. Bạn đi cùng người yêu trên đường, anh ấy liếc nhìn một người phụ nữ khác, và trong mắt anh ấy thoáng qua sự chú ý. Bạn hoảng loạn. Bạn nổi giận. Bạn bắt đầu tra hỏi.

Khoảnh khắc đó, thứ bị đe dọa không phải là tình yêu. Tình yêu vẫn ở đó, vẫn y như vậy. Thứ bị đe dọa là ý niệm về sự vĩnh cửu. Bạn sợ rằng nếu người ấy chú ý đến người khác, thì "mãi mãi" sẽ bị vỡ, bản hợp đồng vô hình mà xã hội đã ký vào đầu bạn sẽ bị hủy. Bạn không đau vì mất tình yêu. Bạn đau vì mất sự chắc chắn.

Nhưng Osho muốn bạn nhìn lại yêu cầu của mình. Bạn muốn anh ấy không quan tâm đến bất kỳ ai ngoài bạn. Bạn muốn mình là tâm điểm duy nhất, là toàn bộ sự tập trung của anh ấy. Người phụ nữ cũng đòi hỏi điều tương tự từ người đàn ông. Cả hai đều thúc ép nhau đi đến phi lý.

Ông nói một điều nghe thì nghịch lý nhưng lại rất thẳng thắn: nếu người đàn ông ngừng quan tâm đến những người phụ nữ đẹp trên đường, đến những nữ diễn viên trên phim, thì tại sao anh ấy lại quan tâm đến bạn? Sự quan tâm của anh ấy đến vẻ đẹp chính là bảo chứng cho thấy anh ấy vẫn quan tâm đến bạn, rằng tình yêu của hai người vẫn có thể tiếp tục.

Thay vì hiểu điều đó, người ta làm ngược lại. Nam giới cố gắng khiến người phụ nữ không được quan tâm đến ai ngoài mình. Nữ giới cũng vậy. Cả hai cùng nhau đẩy nhau đến điên loạn. Tập trung vào một người duy nhất, ông nói, tất yếu sẽ dẫn đến sự điên rồ. Để có một cuộc sống nhẹ nhàng hơn, vui tươi hơn, bạn cần linh hoạt.

4. Khi tình yêu hướng về nơi khác

Osho không phủ nhận rằng khi người mình yêu hướng về người khác, bạn sẽ đau. Nó đau, tất nhiên. Nhưng ông nói, nếu bạn hiểu được bản chất của cuộc sống, nếu bạn đủ bao dung để cho người ấy đi theo hướng mà con người họ muốn đi, đó chính là cơ hội để bạn chứng minh rằng mình yêu họ. Bạn yêu họ, ngay cả khi họ có thể yêu ai khác. Điều đó không liên quan.

Đó là một ý tưởng đi ngược lại mọi thứ bạn được dạy. Bạn được dạy rằng khi người yêu hướng về người khác, bạn phải chiến đấu, phải giữ lại, phải chứng minh rằng mình mới là người xứng đáng. Nhưng Osho nói, chiến đấu để giữ lại người ta không phải là yêu thương. Đó là sợ hãi. Yêu thương là đủ lớn để cho người ấy tự do lựa chọn, và vẫn ở đó, vẫn yêu, bất kể kết quả.

Với sự hiểu biết, tình yêu có thể kéo dài cả đời. Nhưng nó sẽ có những lúc lên cao, những lúc xuống thấp, những lúc thay đổi. Không ai có thể yêu một người với cùng một cường độ, cùng một cách, trong suốt năm mươi năm. Ai nói có thể thì đang nói dối, hoặc đang sống với một bông hoa nhựa.

5. Tiêu chuẩn duy nhất

Osho đưa ra một tiêu chuẩn duy nhất để đánh giá mọi thứ trong tình yêu.

Tự do là thước đo cao nhất. Nếu tình yêu không cho bạn tự do, thì đó không phải tình yêu.

Bất cứ điều gì cho bạn tự do thì đúng. Bất cứ điều gì phá hủy tự do của bạn thì sai. Ông nói, nếu bạn nhớ được tiêu chuẩn nhỏ bé này, cuộc sống của bạn, từ từ, sẽ đi đúng hướng trong mọi thứ: các mối quan hệ, thiền định, sự sáng tạo, bất cứ điều gì bạn đang làm. Bỏ đi những khái niệm cũ, những khái niệm xấu xa, và để cho tình yêu được thở.

6. Vượt ra khỏi cái chết

Osho kể về một phong tục ở Ấn Độ. Hàng triệu người phụ nữ đã nhảy vào đống lửa thiêu cùng chồng mình. Chồng chết, vợ phải chết theo. Ông gọi đó là sati, và nói nó cho thấy sự chiếm hữu đã sâu đến mức nào: không chỉ muốn sở hữu người phụ nữ khi còn sống, mà còn sợ điều gì sẽ xảy ra khi mình đã chết. Sống không thể kiểm soát được nữa, nên tốt nhất là mang người phụ nữ theo luôn. Vượt ra khỏi cả cái chết để tiếp tục chiếm hữu.

Và ông chỉ ra một chi tiết: trong suốt mười ngàn năm, không một người đàn ông nào nhảy vào đống lửa thiêu của vợ mình. Chỉ có phụ nữ. Điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là chỉ có phụ nữ mới yêu thương nam giới, còn nam giới không yêu thương phụ nữ? Hay có nghĩa là người phụ nữ không có cuộc sống riêng? Cuộc sống của người chồng là toàn bộ cuộc sống của bà. Chồng chết, bà phải chết.

Đó là cùng một ý tưởng, cùng một cái bẫy, chỉ bị đẩy đến mức cực đoan nhất. Tình yêu phải mãi mãi, nên ngay cả cái chết cũng không được phép ngắt nó. Sự sở hữu phải kéo dài đến vô tận, nên người vợ phải theo chồng ngay cả khi chồng đã không còn ở thế giới này nữa.

Osho không bình luận thêm. Ông chỉ nói, những ý tưởng vô lý như thế đã lắng đọng trong đầu chúng ta. Bạn phải liên tục dọn dẹp. Bất cứ khi nào thấy một ý tưởng vô lý, hãy dọn nó đi, vứt nó đi. Nếu tâm trí bạn trong sạch, bạn sẽ tìm được giải pháp cho mọi vấn đề nảy sinh trong cuộc sống.

Đó là câu chuyện về cái bẫy tên là "mãi mãi". Một ý tưởng được dạy từ lúc còn nhỏ, được lặp đi lặp lại trong phim ảnh, trong tiểu thuyết, trong lời khuyên của cha mẹ, trong lời thề trong đám cưới. Yêu là mãi mãi. Nếu không mãi mãi thì không phải yêu. Và chính ý tưởng đó, thay vì bảo vệ tình yêu, lại trở thành thứ giam cầm nó từ bên trong.

---

Nguồn tham khảo:

• Osho, "Jealousy: The Psychological Ignorance about Yourself" (Chương 2: Only Love Counts)