Osho: Yêu thương hay sở hữu?
Hôn nhân ra đời từ kinh tế, không phải từ yêu thương. Ghen tuông không phải biểu hiện của tình yêu, mà là dấu hiệu của sự sở hữu. Khi nào thì ta thực sự yêu, và khi nào ta chỉ đang giữ lấy một người?
12 tháng 5, 2026
Osho nói: người ta tưởng mình biết yêu thương là gì, nhưng không. Chính sự hiểu sai về yêu thương tạo ra ghen tuông. Người ta gọi yêu thương một thứ mà thực chất là muốn độc quyền, muốn sở hữu. Và không hiểu một sự thật đơn giản: khoảnh khắc bạn sở hữu một sinh thể, bạn đã giết nó.
Ông kể lại một câu chuyện dài về nguồn gốc của hôn nhân. Và nói thẳng: hôn nhân ra đời từ kinh tế, không phải từ yêu thương. Ngày nó sinh ra đã đi lệch hướng rồi.
Thuở sơ khai, con người sống bằng săn bắn. Không có tài sản, không có nhà cửa, không có thứ gì để lại cho đời sau. Nam nữ ở bên nhau tự do, muốn ở bên ai thì ở, muốn đi thì đi. Osho nói trong thế giới của loài vật và loài chim, không có ghen tuông. Thỉnh thoảng có đánh nhau để tranh giành bạn tình, nhưng đánh rồi thôi - tự nhiên hơn là bị mắc kẹt trong ghen tuông và tự đốt trái tim mình.
Rồi nông nghiệp xuất hiện. Cùng với nông nghiệp, tài sản xuất hiện. Người mạnh chiếm được nhiều đất, nhiều mùa màng. Sinh ra một vấn đề: khi chết đi, tài sản để lại cho ai? Không ai muốn tài sản của mình rơi vào tay người ngoài. Nó phải thuộc về máu mủ của mình.
Để đảm bảo con sinh ra là máu mủ của mình, người đàn ông phải kiểm soát người phụ nữ. Tự do của người phụ nữ bị tước đoạt. Osho kể: bà phải sống gần như một tù nhân, hoặc tệ hơn. Và để biện minh cho việc đó, tôn giáo bước vào - viết ra luật lệ, tạo ra sợ hãi, nói rằng người phụ nữ phải trung thành thì mới được lên thiên đàng. Những luật lệ đó chỉ dành cho phụ nữ, không dành cho nam giới.
Vậy là hàng ngàn năm nay, cái mà chúng ta gọi là "tình yêu" và "hôn nhân" thực chất bắt nguồn từ nỗi sợ mất tài sản. Không phải từ trái tim, mà từ kinh tế.
Osho nói rõ hơn: sự ghen tuông và yêu thương đã trở thành một năng lượng, lẫn lộn đến mức người ta không phân biệt được nữa. Người ta được dạy rằng nếu yêu ai đó thì phải ghen, mà không ghen thì có nghĩa là không yêu. Ông lật ngược lại: thực chất chúng trái ngược nhau. Một tâm trí có thể ghen tuông thì không thể yêu, và ngược lại.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: sở hữu thì thu hẹp, yêu thương thì mở rộng. Người muốn sở hữu thì sợ mất, nên kiểm soát, giam cầm, ràng buộc. Người yêu thương thì muốn người kia được tự do, được lớn lên, được nở rộ.
Bất cứ điều gì cho bạn tự do thì đúng, và bất cứ điều gì phá hủy tự do của bạn thì sai.
Osho đặt ra một tình huống để làm rõ điều đó: người vợ nói muốn đi cùng một người đàn ông thú vị cuối tuần này, chồng nghe và nói thật lòng niềm vui của em là niềm vui của anh, em đi đi, anh lo nhà. Tuần sau chồng cũng có chương trình riêng. Khi hai người trở về, họ chia sẻ những cuộc phiêu lưu của mình như những người bạn.
Ông gọi đó là tình bạn, và nói tình bạn cao hơn hôn nhân nhiều. Vì trong tình bạn, không ai là chủ, không ai là nô lệ. Hai người ở bên nhau vì muốn ở bên nhau, không vì bản hợp đồng.
Nhưng yêu thương không phải bản năng. Cần học, cần thực hành, cần sai và sửa. Osho nói nếu một người bắt đầu đi đúng hướng, người kia sẽ theo. Vì cả hai đều đói khát yêu thương, chỉ là không biết cách đến gần nhau.
Ông không kết luận. Chỉ để lại một câu hỏi: đang yêu một người, hay đang sở hữu một người?
Nguồn tham khảo:
- Osho, "Jealousy: The Psychological Ignorance about Yourself"
- Osho, "Why Is Love So Painful?"
- Osho, "Zarathustra: A God That Can Dance" (Chương 2 - Lạc đà, Sư tử, Trẻ con)