Ba thứ bị nguyền rủa, nhìn từ phía bên kia

Zarathustra nói: ta sẽ đặt ba thứ bị nguyền rủa nhiều nhất lên cân, và cân nó một cách nhân bản.

Dục vọng. Khát vọng quyền lực. Ích kỷ.

Ba thứ này bị kết án từ hàng ngàn năm nay, bị mọi tôn giáo, mọi nền đạo đức ghét bỏ. Nhưng Zarathustra không chấp nhận sự kết án đó. Ông muốn tự mình nhìn lại, bằng con mắt nhân bản, không thành kiến.

Trong ba thứ đó, đoạn ông nói về quyền lực là phần sâu sắc nhất.

Zarathustra mô tả khát vọng quyền lực như ngọn roi lửa của những trái tim cứng nhất, sự tra tấn tàn nhẫn mà người tàn nhẫn nhất dành cho chính mình, ngọn lửa đen của những đống lửa cháy. Trước ánh mắt của nó, con người bò rạp, cúi mình, vất vả toan tính, trở nên thấp kém hơn cả heo hay rắn.

Osho thừa nhận: đúng, thứ quyền lực này đã tạo ra chế độ nô lệ, tàn phá nhân loại bằng nhiều cách, cháy trong trái tim mỗi người, phá hoại và xấu xa.

Nhưng rồi Osho dừng lại. Và nói điều mà không ai muốn nghe.

Ông chỉ ra điều mà các tôn giáo chưa bao giờ phân biệt: quyền lực có hai mặt, và chúng khác nhau hoàn toàn. Khát vọng quyền lực hướng ra ngoài, muốn người khác phải khuất phục mình. Ý chí quyền lực hướng vào trong, muốn trở thành phiên bản mạnh mẽ nhất của chính mình. Không cần ai phải sợ. Không cần ai phải phục tùng.

Ý chí quyền lực, theo cách Osho giải thích, đơn giản là không có quyền lực trên người khác. Nó là bài tập riêng của bạn, vươn lên đỉnh cao. Nó là kỷ luật riêng của bạn, chạm đến đỉnh cao nhất của tồn tại. Nó không phá hoại ai, mà ngược lại, nó có thể trở thành nguồn cảm hứng cho người khác.

Zarathustra mượn hình ảnh ngọn núi: ngọn núi cao không cần luôn cô đơn và tự đủ cho chính mình. Ngọn núi có thể đi xuống thung lũng, và gió từ đỉnh cao có thể thổi xuống vùng đất thấp. Zarathustra gọi đó là "đức tính ban tặng," cái tên ông đặt cho điều không thể gọi tên. Người đạt đến đỉnh cao không giữ nó cho riêng mình. Gió từ đỉnh núi tự nhiên thổi xuống thung lũng. Đó không phải sự bố thí, không phải nghĩa vụ đạo đức. Khi bạn đã đầy, việc trao đi là chuyện tự nhiên nhất.

Và đây là điều Osho muốn nói rõ nhất: các tôn giáo chỉ lấy mặt tiêu cực, chưa bao giờ nói về mặt tích cực. Họ kết án khát vọng thống trị, đúng, nhưng họ im lặng về ý chí vươn lên. Trong sự im lặng đó, họ tước đi của con người thứ quyền lực duy nhất thực sự thuộc về mình: quyền lực làm chủ chính bản thân.

Cùng trong chương đó, Zarathustra nói tiếp về một điều còn gây sốc hơn: sự ích kỷ lành mạnh. Ông là người đầu tiên trong lịch sử ca ngợi ích kỷ. Sự ích kỷ lành mạnh, theo Zarathustra, xuất phát từ một tâm hồn mạnh mẽ gắn liền với một cơ thể cao quý, nơi mà mọi thứ xung quanh trở thành tấm gương.

Osho giải thích: theo Zarathustra, thứ duy nhất xấu là sự hèn nhát, thứ duy nhất tốt là lòng dũng cảm. Từ dũng cảm sinh ra mọi đức tính, từ hèn nhát sinh ra mọi tội lỗi. Người hèn nhát muốn "vô ngã" trở thành đức hạnh, vì trong sự vô ngã, người hèn nhát được lợi: họ được giúp đỡ, được bảo vệ, được nuôi dưỡng mà không phải tự chịu trách nhiệm. Còn người có ích kỷ lành mạnh thì nói: tôi chịu trách nhiệm về chính mình, và nếu có dư dả để chia sẻ, đó là niềm vui, không phải nghĩa vụ.

Osho kết lại bằng lời tiên tri của Zarathustra: ai tuyên xưng bản ngã là lành mạnh và thiêng liêng, và sự ích kỷ là rực rỡ, người đó cũng tuyên bố rằng buổi trưa vĩ đại đang đến gần. Buổi trưa vĩ đại, khoảnh khắc mà mọi thứ tự nhiên, con người, chân thật đều được tuyên xưng. Bản thân tự nhiên đã là tôn giáo của chúng ta, và không cần bất cứ tôn giáo nào khác.