Hai loại quyền lực

Có hai loại quyền lực hoàn toàn khác nhau, và hầu hết chúng ta chỉ biết một.

Osho đọc Zarathustra của Nietzsche và chỉ ra sự phân biệt đó. Nietzsche dùng từ "will to power" mà thế giới dịch thành "ý chí quyền lực," rồi hiểu sai nó hoàn toàn. Người ta nghĩ Nietzsche ca ngợi kẻ mạnh thống trị kẻ yếu. Nhưng Osho nói không phải. Nietzsche phân biệt rất rõ giữa "lust for power" và "will to power," giữa khát vọng thống trị và ý chí vươn lên, và hai thứ đó trái ngược nhau.

Lust for power là thứ quyền lực mà thế giới quen thuộc nhất. Muốn kiểm soát, muốn thao túng, muốn người khác phải khuất phục. Osho gọi nó là ngọn lửa đen: người nắm quyền lực kiểu này trông mạnh mẽ nhưng thực ra bất lực nhất. Họ phụ thuộc vào sự khuất phục của người khác để cảm thấy mình có giá trị. Nếu không ai sợ, không ai tuân theo, họ sụp đổ. Thứ quyền lực đó không phải sức mạnh, nó là sự phụ thuộc đội lốt sức mạnh.

Nhìn vào xung quanh sẽ thấy nó khắp nơi. Trong công sở, người sếp cần nhân viên phải nghe lời để cảm thấy mình quan trọng. Trong gia đình, người cha mẹ cần con phải vâng lời để cảm thấy mình đúng. Trong tình yêu, người ta cần đối phương phải thuộc về mình để cảm thấy mình được yêu. Mỗi lần người kia không đáp ứng, sự bất an hiện ra, và họ gọi đó là tức giận, là thất vọng, là phản bội. Nhưng thực ra đó chỉ là nỗi sợ mất quyền kiểm soát thứ duy nhất đang giúp họ cảm thấy an toàn.

Will to power thì ngược lại. Nó hướng vào trong. Nó không cần ai phải khuất phục, không cần ai phải sợ. Nó là ý chí trở thành chính mình, trở thành phiên bản mạnh mẽ nhất, toàn vẹn nhất của chính mình. Osho ví nó như ngọn núi: ngọn núi không ép thung lũng phải ngước nhìn, nhưng sự vĩ đại của nó tự nhiên khiến người ta nhìn lên. Quyền lực kiểu này không chiếm đoạt, nó tỏa ra.

Sự khác biệt nằm ở một điểm duy nhất: hướng. Lust for power hướng ra ngoài, kiểm soát người khác. Will to power hướng vào trong, làm chủ chính mình. Người theo đuổi lust for power càng có nhiều quyền lực bên ngoài thì càng trống rỗng bên trong, vì không bao nhiêu sự khuất phục nào lấp nổi khoảng trống đó. Người theo đuổi will to power thì không cần gì từ ai, vì thứ họ tìm kiếm nằm bên trong họ.

Osho nói khi một người đã đầy, việc trao đi là điều tự nhiên nhất. Zarathustra gọi đó là bestowing virtue, đức tính ban tặng. Quyền lực thật không thu hút về mình, nó trao đi. Không vì nghĩa vụ, không vì đạo đức, mà vì khi bạn đã đủ, bạn tràn ra, và sự tràn ra đó là tặng phẩm lớn nhất bạn có thể cho thế giới.

Vậy câu hỏi không phải là "làm sao để có quyền lực," mà là "quyền lực nào đang vận hành bên trong mình?" Nếu bạn cần người khác nghe theo để cảm thấy an toàn, đó là lust for power. Nếu bạn đang xây dựng sức mạnh bên trong mà không cần ai phải khuất phục, đó là will to power. Và con đường từ cái này sang cái kia không phải là tích lũy thêm quyền lực bên ngoài, mà là quay vào trong và đối mặt với sự bất lực mà bạn đang cố che giấu.