"Yêu là mãi mãi": câu nói đẹp nhất mà cũng sai nhất

Có một câu mà ai cũng được nghe từ lúc còn nhỏ: yêu là mãi mãi. Yêu một người là yêu người đó cả đời. Nếu hôm nay bạn yêu, ngày mai không yêu nữa, thì ngày hôm qua bạn chưa từng yêu. Osho gọi đó là một ý tưởng rất nguy hiểm.

Xã hội đã nhét vào đầu mỗi đứa trẻ một khái niệm về tình yêu vĩnh cửu. Đứa trẻ sinh ra đã mang theo yêu thương, giống như mang theo nhịp tim và hơi thở. Nhưng yêu thương của đứa trẻ cần thời gian để lớn lên, và trong khoảng chờ đợi đó, xã hội đã lấp đầy tâm trí nó bằng những ý tưởng sai lệch. Đến khi đứa trẻ sẵn sàng khám phá thế giới yêu đương, trong đầu nó đã chất đầy rác đến mức chẳng còn nhiều hy vọng tìm được điều chân thật.

Osho đặt ra một câu hỏi đơn giản: trong cuộc sống này, có gì là vĩnh cửu? Hoa nở buổi sáng, đến chiều đã tàn. Cuộc sống là một dòng chảy liên tục, mọi thứ đều thay đổi, di chuyển, không có gì tĩnh tại. Nhưng xã hội lại dạy rằng tình yêu thì phải trường tồn, bất biến, không bao giờ phai nhạt. Và khi yêu thương không đáp ứng được yêu cầu đó, khi nó thay đổi như mọi thứ khác trong cuộc sống, bạn nghĩ rằng nó đã thất bại. Nhưng nó chỉ đang sống.

Có một thứ thỏa mãn được mong muốn "mãi mãi" đó: hoa nhựa. Hoa nhựa không bao giờ tàn, không bao giờ héo, không bao giờ thay đổi. Nhưng nó cũng không bao giờ sống. Hôn nhân, gia đình, họ hàng, tất cả những gì người ta gọi là "ổn định" trong tình yêu, Osho gộp chung vào một từ: nhựa. Đẹp, gọn gàng, vĩnh cửu, nhưng không sống. Tình yêu thật thì mong manh như chính cuộc sống.

Rất dễ để hiểu điều đó. Khi bạn bắt đầu yêu, bạn còn quá trẻ, chưa có kinh nghiệm sống. Làm sao tình yêu ấy giữ nguyên khi bạn đã trở thành một người khác ở tuổi ba mươi, bốn mươi, sáu mươi? Tình yêu cũng lớn lên theo, cũng đạt đến một độ chín muồi nào đó, cũng mang hương vị khác đi theo những bước ngoặt của đời người. Trong một xã hội khỏe mạnh, điều đó hoàn toàn bình thường. Thậm chí có thể bạn phải thay đổi người yêu nhiều lần trong đời, và không có gì hại trong đó. Bằng cách thay đổi, bạn được làm phong phú thêm. Nhưng ý tưởng rằng tình yêu chỉ có thể dành cho một người, chỉ có thể tồn tại dưới một hình thức duy nhất suốt cả cuộc đời, đã phá hủy khả năng đó.

Nếu bạn hiểu được rằng tình yêu sẽ thay đổi, có thể tình yêu của bạn sẽ trở thành một câu chuyện suốt đời. Nhưng nó sẽ có những thăng, những trầm, những lúc khác hẳn. Giống như một con sông, vẫn là con sông đó, nhưng dòng nước hôm nay không phải là dòng nước hôm qua.

Osho kể một cảnh quen thuộc. Bạn đi cùng người yêu trên đường, anh ấy liếc nhìn một người phụ nữ khác, và trong mắt anh ấy thoáng qua sự chú ý. Bạn hoảng loạn, nổi giận, bắt đầu tra hỏi. Nhưng thứ bị đe dọa trong khoảnh khắc đó không phải là tình yêu, vì tình yêu vẫn ở đó, vẫn y như vậy. Thứ bị đe dọa là ý niệm về sự vĩnh cửu, bản hợp đồng vô hình mà xã hội đã ký vào đầu bạn. Bạn không đau vì mất tình yêu mà đau vì mất sự chắc chắn.

Osho nói một điều nghe nghịch lý nhưng thẳng thắn: nếu người đàn ông ngừng quan tâm đến vẻ đẹp xung quanh, đến những người phụ nữ trên đường, đến nữ diễn viên trên phim, thì tại sao anh ấy lại quan tâm đến bạn? Sự quan tâm của anh ấy đến vẻ đẹp chính là bảo chứng cho thấy anh ấy vẫn đang sống, vẫn đang yêu. Thay vì hiểu điều đó, người ta làm ngược lại. Cả hai đẩy nhau đến chỗ tập trung vào một người duy nhất, và điều đó tất yếu dẫn đến sự ngột ngạt.

Ở Ấn Độ, hàng triệu người phụ nữ đã nhảy vào đống lửa thiêu cùng chồng mình. Chồng chết, vợ phải chết theo. Osho gọi đó là sati, và nói nó cho thấy sự chiếm hữu đã sâu đến mức nào: không chỉ muốn sở hữu khi còn sống, mà còn sợ điều gì sẽ xảy ra khi mình đã chết. Sống thì không kiểm soát được nữa, nên tốt nhất là mang người phụ nữ theo luôn. Trong suốt mười ngàn năm, không một người đàn ông nào nhảy vào đống lửa thiêu của vợ mình. Chỉ có phụ nữ. Câu hỏi đặt ra rõ ràng: liệu có phải chỉ phụ nữ mới biết yêu, hay người phụ nữ đã bị dạy rằng cuộc sống của chồng là toàn bộ cuộc sống của mình?

Đó là cùng một ý tưởng "mãi mãi" bị đẩy đến mức cực đoan nhất. Tình yêu phải vĩnh cửu, nên ngay cả cái chết cũng không được phép ngắt nó.

Những ý tưởng vô lý như thế đã lắng đọng trong đầu chúng ta qua hàng ngàn năm, được lặp đi lặp lại trong phim ảnh, trong tiểu thuyết, trong lời khuyên của cha mẹ, trong lời thề trong đám cưới. Osho nói bạn phải liên tục dọn dẹp. Nếu có một thước đo duy nhất cho tình yêu, thì thước đo đó là tự do. Bất cứ điều gì cho bạn tự do thì đúng, bất cứ điều gì phá hủy tự do của bạn thì sai. Và ý tưởng "yêu là mãi mãi," thay vì bảo vệ tình yêu, lại trở thành thứ giam cầm nó từ bên trong.